DOĞUŞLAR KİTAP-1 E KONULMASI UNUTULAN DOĞUŞLAR

Unutulan Doğuşlar

262 A

Yine biz düştük zevka,

Bu zevk götürür Hakka;

Hiç varlığım kalmadı,

Yüzüne baka baka.

Yâr oturdu gönlüme,

Anlatayım ben kime?

Dostumdan emir geldi,

Diyor: kimseye deme!

Söyleme, yanmayınca,

Tamam inanmayınca;

Der ki: beni gösterme,

Gafil uyanmayınca.

Uyuyanlar göremez,

Gören, kimseye demez;

Bir kerre seni gören,

Günler geçer de yemez.

Görünce olur mecnun,

İçi, dışı olur hun;

Eğer görmek istersen,

Ten libasını soyun.

Yürü, yola ayak bas,

Kefeni boynuna as;

Bu kefeni biçmeğe,

O Dilber versin makas.

Al da kefenini biç,

Ecel şerbetini iç;

Eğer candan geçtiysen,

Yâr için varlıktan geç.

Böyle emreder Güzel,

Canı vermeli bedel;

Yanıyorum Dilberim!

Çağırırım, çabuk gel!

Bilemem dünya nere?

Aşkın gerek göstere;

Yine ben sarhoş oldum,

Cânânım tekrar vere.

Sen yaktın beni tekrar,

Bu (Emre) seni arar;

Cana ateş düşerse,

Âşıka gelmez zarar.

Doğuş Tarihi : 30.10.943

710 A

Eğer gülse fukara,

Sürerler ona kara;

Evvelden budur kanun,

Buna bulunmaz çare,

Görülür kabahati,

Eylemezler hörmeti;

Eğer zengin olursa,

Örtülür her illeti.

Anarlar mecaz ile,

Tatlıca avaz ile;

Her yanlar memnun eder

Renkli renkli naz ile.

Bir fakiri görseler,

ﬁerri bulaşır derler;

Kapılar açık ise,

Gelir diye örterler.

Bu mudur Yârab âdet...

Çok ederler hakaret;

Zengini görürlerse,

Ona ederler rağbet.

Hep yüzüne bakarlar.

Ellerini sıkarlar;

Zengin bed sözler dese,

Derler: bize yok zarar.

(Emre) fakir, nideyim...

Fukara bulup deyim;

Zengin, yüzüne bakmaz,

Fakire boyun eğim. (1)

Doğuş Tarihi: 23.7.945

-----------------------------

(1) Eğeyim.

732 A

Devran açıldı, dolan!

Mahmur olur dolanan;

Bu takılan ziliften

Var mı acep kurtulan...

Görünmüyor kurtulmuş,

Kurtulup rahat olmuş;

Bu âlemde zevk etmek

Kan ile mi yoğrulmuş?

Kurtulunğ, (2) tekrar tutar,

Kurtulsan tekrar arar;

Ben neyleyim, Cânâna

Tutulmuşum çarnâçar.

Ayrılamam oradan,

Evvelden bitişik can;

O sevdada yok olsak,

Tekrar can verir Cânân.

Seyreder her mekâna,

Hükmeder Süleymana:

(Emre) bu sevda ile

Bitişmiştir Rahmana.

Aşk deryasında boğul,

Gel muhabbette yok ol;

Meftun eden Dilbere

Yokluktan geçer bu yol.

Yok olan, olur vâsıl,

Bu benlikten ne hâsıl?..

Yok olup vârolanlar,

Kendini bulur asıl.

Bak aşka bürünmüşe,

Yanıp da görünmüşe;

Müfessir tefsir etmez

Seyredilen bu düşe.

Aşka düşmeli meğer,

Bilir, düşerse eğer;

Bu (Emre) seyredince

Mahzunca boyun eğer.

Canı verir armağan,

Feda eder her zaman;

ﬁimdi görüp bakmıyan,

Sonunda olur pişman.

Her zaman olmaz fırsat,

Kabul olmuştur murat;

Kapı açılmış iken,

Sen (Emre) canını at.

Doğuş Tarihi : 5.1.946

---------------------------

(1) Kurtulursun.

974 A

Bir bahçe ektim de boyadım güle,

Durmaz da sulardım ben güle güle;

Gördüm harâbolmuş el gele gele.

Vay benim emeğim... boşa gitti mi?

Bu gülün ettiği hoşa gitti mi?

Ektiğim bahçenin gülleri solmuş,

Bülbüller gitmiş de kargalar dolmuş,

Yetişen çiçekler hep diken olmuş.

Vay benim emeğim... boşa gitti mi?

Bu gülün ettiği hoşa gitti mi?

Bu bahçe boyanmış hayvan izine,

Bülbüller uyar mı karga sözüne?..

Güller hoş görünmez kartal gözüne;

Vay benim emeğim... boşa gitti mi?

Bu gülün ettiği hoşa gitti mi?

Kanı biriktirdim ben damla damla,

Bülbül boyanmadı bizdeki hâle;

Kan ile sularken soluyor hâlâ...

Vay benim emeğim... boşa gitti mi?

Bu gülün ettiği hoşa gitti mi?

Gördüm harâbolmuş, gözlerim bakar,

İliğim, kanım da baktıkça akar,

Kuruyup gider de eder iftihar...

Vay benim emeğim... boşa gitti mi?

Bu gülün ettiği hoşa gitti mi?

Ayaklar tepeler, sanıyor izzet...

Gözünü kapamış, göstermez gaflet,

Bahçevanı görmez, ister inayet...

Vay benim emeğim... boşa gitti mi?

Bu gülün ettiği hoşa gitti mi?

Bülbül ile bu gül açmış arayı,

Kendine yaptırmış elden yarayı,

Rengine boyamış yerle semayı...

Vay benim emeğim... boşa gitti mi?

Bu gülün ettiği hoşa gitti mi?

Güllerin yerine dikenler açar,

Kargalar gelmiş de bülbüller kaçar,

Bu eken bahçevan olmuştur nâçaâr.

(Emre)nin emeği boşa gitti mi?..

Bu gülün ettiği hoşa gitti mi?

Doğuş Tarihi : ? Haziran 947

1014 A

Yine kahve sürüldü,

Sürüldüğü görüldü;

Kahvenin sevdasından

Nice beller büküldü...

İçmeden, hiç doğrulmaz,

İçse, bilinir Hicaz;

(Emre) alıp içince,

Kıldı daimî namaz.

Fihrist Tertibinden Sonra

Doğan Doğuşlar

1181

Bazı görünüşler hayale erer,

Bazı görünüşler cemale erer,

Bazı görünüşler visale erer,

Yürüyüp giderler yolu görenler,

Canını Mevlâya kurban verenler.

Yokluktan varlığa sel gibi akar,

Gafletten uyanan ibretle bakar,

Yolda durak yapan, göl gibi kokar,

Yürüyüp giderler yolu görenler,

Canını Mevlâya kurban verenler.

Bazıları yürür deryaya doğru,

Aslını anlıyan, Mevlâya doğru;

Hepisini cem et Leylâya doğru...

Yürüyüp giderler yolu görenler,

Canını Mevlâya kurban verenler.

Bilmezsen, acaip, tarif edilen...

Bu kadar söylenir: sıtreder beden. (1)

Geriye dönmüyor oraya giden;

Yürüyüp giderler yolu görenler,

Canını Mevlâya kurban verenler.

Gidenler gelmiyor, gelenler sıbyan;

Vücudu gibidir aklı da, üryan;

Tefekkür edenler ediyor seyran,

Yürüyüp giderler yolu görenler,

Canını Mevlâya kurban verenler.

(Bize anlat!) dersek, dönmüyor dili,

Rumuznan söylüyor geldiği ili;

Ona yaklaşana diyorlar: deli!

Yürüyüp giderler yolu görenler,

Canını Mevlâya kurban verenler.

Mâlâyânî sözü onlar duymuyor,

Halleri kimseye dahi uymuyor;

Lüzumsuz sözlere akıl koymuyor;

Yürüyüp giderler yolu görenler,

Canını Mevlâya kurban verenler.

Nokta gibidirler, olmuşlar umman,

Onların dalgası, dertlere derman,

Onları aldatmaz devreden zaman,

Yürüyüp giderler yolu görenler,

Canını Mevlâya kurban verenler.

Onlar farketmezler devreden günü,

Semayı doldrur söylenen ünü;

(Emre)nin dönmüştür onlara yönü,

Yürüyüp giderler yolu görenler,

Canını Mevlâya kurban verenler.

2.1.951 Saat:9.10

-----------------------------------------

(1) Sıtretmek = setretmek = örtmek.

1182

Bir hâl, etse tekâmül,

Açılır, sanki bir gül...

Yetişirse meyvası,

Emir gelir, der: bükül!

Bir hâl gelir dalına,

Seyredilir halına; (1)

Bahçıvan sahibolur,

O yetişen malına.

Yetiştiysen sen, güven!

Yabancı değil öven;

Uyan meyva! sen dahi,

Aman sakın, deme ben!

Ben! diyen, daim ular, (2)

Çürür de benzi solar;

Dikkat eyle, Bahçıvan,

Gerek olursa sular.

Buna benzer bütün iş...

Kök ol, toprağa bitiş.

(Emre)! yetişen ağaç,

Yeryüzüne bitişmiş.

ﬁefkat eyliyor toprak,

İbret ile ona bak;

Bu toprak tohumunu,

Yine toprağa bırak.

2.1.951 Saat: 21.00

--------------------------

(1) Halına = hâline.

(2) Ulmak = çürümek; ular = çürür.

1183

Acep neyliyelim sirkeli küpe?

Kulağını aç da takalım küpe:

Affeder mi acep Tanrı günahı,

Sığınıp sığınıp etmeden tövbe?

Muhammed demiştir: her haller yezul; (1)

Varıp teslim ol da ibret al gönül!

Ekşilik azaptır, yetiş de tatlan,

Yeter çektiklerin, affedil de gül.

Durmayıp da davet ediyor Allah,

Gönül! yeter, yaklaş, çabuk, ol ferah;

Bu hâl ile bitmez, daima azap...

Karanlık kaybolsun, doğmuştur o Mâh.

Hiç durmadan geçer devreden ömür,

İbret ile bakan âşikâr görür;

Nefs elinde esir, serbest olur mu?

Düşman, bir kimseyi bırakır mı hür?

(Emre)! aşka yapış, aradan kurtul,

Kafesi kır da çık, çabuk, serbest ol;

Geceyi gündüz et, vakıt geçmeden,

Hiçbir gözler görmez, geniş olsa yol (2)

Tarsus: 6.1.951 Saat: 20.45

--------------------------------------------

(1) Yezûl = zail olur. Küllü hâlin yezulü = her hal zeval bulur. Türkçesi: bu da geçer yâhû!

(2) Bir yol ne kadar geniş olursa olsun, onu karanlıkta hiçbir göz görmez.

1184

Gel ey badisabah! es bize biraz,

Eller gibi biz de alalım muraz; (1)

Neyleyim, bu talih ediyor garaz...

Bize mukadderat küstü mü acep?..

Yaşadığım günler gamınan geçer,

Abıhayat varken, zehir, gam içer,

Giydiğim libası neden dar ölçer?

Bize mukadderat küstü mü acep?..

Güneşin yerine karanlık doğar,

Bütün derd ile gam başıma ağar, (2)

Rahmetin yerine kızıl kan yağar,

Bize mukadderat küstü mü acep?..

Ayağıma belâ, durmaz dolaşır,

Kaçarım, ardıma gelir, ulaşır,

Ben, bileyim derim, o der ki: şaşır!

Bize mukadderat küstü mü acep?..

Sehmime (3) düşmüştür bu hâl, ezelî,

Ben kabul eyledim, hâli sezeli,

Böyle gösterirler, âdet, Güzel'i;

Bize mukadderat küstü mü acep?..

Bilemiyorum ben, nasıl barışsam...

Kendimi yok edip ona karışsam...

Geri kalıyorum daim, yarışsam,

Bize mukadderat küstü mü acep?..

Yetim kalmış idim ana - babadan,

Böyle takdir etti beni Yaradan,

Hamdüsenâ olsun, eyledi ihsan...

Bize mukadderat küstü mü acep?..

Yüzümü döndürsem, gelir de deler,

Âdet böyle eder herkese Dilber,

ﬁikâyet edersem, döner de gider,

Bize mukadderat küstü mü acep?..

Durmayıp devreder bu fani hayat,

Kimler burada almış zalimden bir tad...

Güldürmez, ettirir herkese feryat...

Bize mukadderat küstü mü acep?..

(Emre)! anlıyanlar etmez şikâyet,

Sana ayna olsun diri Muhammed,

Kimseler eylemez, başka bir, himmet.

Bize mukadderat küstü mü acep?..

9.1.951 Saat: 9.00

-------------------------------------------

(1) Muraz = murad.

(2) Ağmak = yükselmek, yukarı çıkmak. Burada, toplanmak, üşüşmek mânâsına kullanılmıştır.

(3) Sehm = hisse; sehmime = hisseme.

1185

Ne kadar zorumuş (1) eylemek ihsan...

Durmadan yapsan da, bilmiyor insan;

Böyle emreylemiş Hazreti Rahman:

Bilen, bilmiyene hâdim oluyor.

Sabır ağacına oluyor yaprak,

Ayaklar altına oluyor toprak,

Gönlü bâlâlarda, kendisi alçak:

Bilen, bilmiyene hâdim oluyor.

Daim şefkat eder, görülüyor hor,

Ayaklar altına o başını kor,

Yarab, ihsan etmek neden böyle zor?

Bilen, bilmiyene hâdim oluyor.

Onlar ister bütün âlem kurtulsun,

(Zevk-ı Ebedî)yi, gelsin de bulsun,

Kendi küçük, âlem hep büyük olsun:

Bilen, bilmiyene hâdim oluyor.

Onlar hizmet eder, bilmez karşılık,

İster: karanlıklar hep olsun ışık,

Gösterirler: Hakkın perdesi açık...

Bilen, bilmiyene hâdim oluyor.

Bir yer gösterirler, biz görüyoruz,

Ölüp dirilmeden göremiyor göz:

Senlik, benlik kalmaz, hepisi: bir (yüz);

Bilen, bilmiyene hâdim oluyor.

Dostun cemalidir, ârî cifeden,

Üstünde oturur, (Kürsü)dür beden,

Kimse iman etmez onu görmeden;

Bilen, bilmiyene hâdim oluyor.

Âlem fani olur, o yüz görülse,

(ﬁarâben Tahûrâ): o Cânân gülse;

Neyleyim, saklanmış bu ten kafese...

Bilen, bilmiyene hâdim oluyor.

Cansız varanlara, o yüz, âşikâr,

Diri olanlardan gizlenir, kaçar,

(Emre)! şükür olsun, oldu âşikâr...

Bilen, bilmiyene hâdim oluyor.

10.1.951 Saat: 8.50

-------------------------------------------

(1) Zorumuş = zor imiş.

1186

Geçer her gün, bir türlü

Dirilir olur ölü;

Âşıkın Mâşûkası,

Mekân eder gönülü.

Oradan eder seyran,

Görenler, olur hayran;

Aynadır görünüşü,

Tebdil olur o her an.

Bazı görünür Rahman,

Bazı görünür ﬁeytan;

Ordan alır gıdayı,

Nafaka olarak can.

Oradan olur zâhir,

Bazı verir penzehir;

Yılan olarak giden,

Gıdayı alır zehir.

Oradan damlıyor kan,

Alana olur ihsan;

Balık ağzına düşse,

Büyür de olur mercan.

Çıkarsa, bulur kıymet,

Ordan alınır hayat;

Ehli dünya alırsa,

Tamahı eder murtad. (1)

Ordan varılır Hakka,

Ordan varılır zevka;

(Emre)! bak, ihsan olur,

Eğer olursa sehâ. (2)

10.1.951 Saat: 22.00

-----------------------------

(1) Tamah kelimesi burada, tamahkâr sıfatı yerinde kullanılmıştır. O mercanı, dünyaya tapan tamahkârlar alırsa, bu mercan onları mürted eder.

(2) Sehâ = cömertlik.

1187

Birgün olur, eder zuhur;

O eden, ebedî durur;

O hazinenin kapağı:

Bizi yutan zalim gurur.

Açılacak, biz yok olsak...

Ateştendir, değil toprak;

Kur'anda söylemiş Ahmet:

Meydandadır, uyan da bak.

Tarif eder bütün lisan,

Duyana edilir ihsan;

O (İl)e ulaşmak için,

Sevilmeli (Kâmil İnsan).

Yana yana olmalı kül,

Damla iken olmalı göl;

Enginlerde bütün derya:

Mutlak etmeli tenezzül.

Varıp almalıdır himmet:

Deryadan alınır devlet;

İçmeyince hiç alınmaz

Ahmedin verdiği lezzet.

Böylece etmiştir tarif,

Men lem yezuk, hem, lem ya'rif (1)

Onda fani olmak lâzım,

Bu hâli bilemez zarif.

Varıp, alıp içmeyince,

Bu varlıktan geçmeyince,

(Emre) seyran edilir mi,

O âleme göçmeyince?..

14.1.951 Saat:18.45

------------------------------

(1) Men lem yezuk lem ya'rif = tatmıyan bilmez.

1188

Ben gidersem, hâliniz zindan olur,

Su yerine içtiğiniz kan olur;

Eğer sizler halime uymazsanız,

Durduğunuz kâşane, viran olur.

Hayattayken, gelin bu hale uyun,

Söylediğim sözleri Haktan duyun;

İyi değil isyan, edin itaat,

İnat denen zalimi elden koyun.

Gaddar isyan, kimseyi koymaz serbest;

Zehirlidir, etmeyin sizler heves;

Birgün olur, uçar bu can bülbülü,

Âdet budur, kırılır birgün kafes.

Çağrılır birgün bu can bülbülü,

Dosta doğru götürür bu gönülü;

Her ne kadar diri ise bu (Emre),

Can giderse, bedeni, olur ölü.

Söz tutmıyan, mutlaka olur pişman;

Duyurmıyan, içinizde bu düşman;

Bu zalimin sizlere ettiği hâl,

Taltif edip götürdüğü yer: zindan.

Elinizi, kolunuzu o bağlar,

Gezdirdiği yerler taş ile dağlar;

Kendi düşen, ne kadar sabreylese,

Ağlamaz derler ya, hem de çok ağlar.

Kalırsınız birgün mutlaka nâçâr,

Size söz söyliyen, yerine kaçar;

Her ne kadar kapalıysa dediğim,

Kalırsınız birgün mutlaka nâçâr,

Adet budur, götürür, alır Yâri,

Duymıyanın âhü efgandır kârı;

(Emre) aldı, sattı; ticaret yoktur,

Dostu ile bir olduğudur kârı.

15.1.951 Saat:20.00

1189

Güvendiğin vücut, dopdolu illet;

Neden, bilmiyerek ederiz minnet?

Benim! dedirttirir bu zalim gaflet;

Uykudan uyanmak ne kadar zordur...

Ağrı, acı ile yuğrulmuş beden;

Dönüp de severiz bunu, bilmeden;

Hiç ibret olmuyor gelip de giden

Uykudan uyanmak ne kadar zordur...

Kandan yuğurulmuş bu fani cihan...

Muhabbet ediyor bu gafil insan.

Seversen, doldurur gözlerine kan...

Uykudan uyanmak ne kadar zordur...

Dört yanı doludur ağrı ve acı,

Ateşe benziyor biten ağacı;

Kimseler bulmamış buna ilâcı...

Uykudan uyanmak ne kadar zordur...

Yaradan, düşürür hep birbirine;

Varlığı hayaldir, nasıl görüne?..

Elini uzanan, düşer derine; (1)

Uykudan uyanmak ne kadar zordur...

Yetmişiki millet benim! der, tutar;

Tutulan, düşmandır, aldatır, yutar;

Hazmedip kan eder, geriye satar;

Uykudan uyanmak ne kadar zordur...

Gaddar: birbirine daim düşürür,

İçinde yaşatmaz kimseleri hür;

Geriye çekilen, ibretle görür;

Uykudan uyanmak ne kadar zordur...

Uyuşturmak için yutturur afyon,

Yüzbin çeşit oynar, sevene, oyun;

(Emre) nasıl desin, tükenmez, uzun...

Uykudan uyanmak ne kadar zordur...

Seveyim dersin de çekilmez nazı,

Acı acı söyler, bitmez avazı;

Tamuda çalınır zalimin sazı,

Gaflette durana işitilir hoş. (2)

Seven, birbirine her daim düşer,

Öldürüp gömmeğe toprağı eşer,

Gaddarın elinden ne çeker beşer,

Gaflette durana işitilir hoş.

Seven, birbirine oluyor düşman;

Kimlere eylemiş bu zalim, ihsan?

Âdemle Havvâdan doğmuş her insan;

Gaflette durana işitilir hoş.

Birbirine düşen, hepisi kardaş...

Bölük bölük olur, ederler savaş...

Bu doğan (Deccal)a, Mehdî! gel, ulaş!

Gaflette durana işitilir hoş.

Hiçbir dinsiz millet, burda yaşamaz;

Mutlak helâk olur, daim koşamaz;

Ya put sevmelidir, veyahut namaz.

Gaflette durana işitilir hoş.

Her dinin bir ucu Hakka dayanır,

Din bir yoldur; giden, mutlak uyanır,

(Emre) vardı, gitti, Dostunu tanır...

Gaflette durana işitilir hoş.

24.1.951 Saat:8.30

-----------------------------------------

(1) Elini uzanan = elini uzatan. Adana'da böyle kullanılır.

(2) Bu dörtlükte nakarat mısraı değişmiştir. Çünkü tam bu sırada oda dışından ayak sesleri işitilince Y.Y.Emre kendine gelmiştir. Tekrar söylemeğe devam edince, bu sefer nakarat başka doğmuştur.

1190

Her yana dönersem, sensin görünen,

Kendime gelirsem, sensin bürünen;

Alan, satan sensin, ne eyleyim ben...